Ocena historycznych skutków konotacji językowej

Należy jednak być ostrożnym w próbach oceny historycznych skutków konotacji językowej. W latach trzydziestych bieżącego stulecia, szczególnie w Ameryce, występowała grupa autorów interesujących się semantyką, którzy sformułowali doktrynę, według której źródłem społecznego zła miałyby być niejasności konota- cyjne, i że gdyby wszystkie zasadnicze terminy (w szczególności slogany aktualnie stosowane w kontrowersjach politycznych i ekonomicznych) były ściśle definiowane i rozumiane, wtedy wszystkie podstawowe problemy w stosunkach międzyludzkich zostałyby automatycznie rozwiązane. Należałoby więc przypuszczać, iż spokojne omówienie przez Saracenów i chrześcijan terminów „Allach“ i „Bóg“ mogło zapobiec wojnom krzyżowym, gdyby zaś Hitler dopełni! obowiązku zdefiniowania jasno i w sposób naukowy takich tenninów, jak „Aryjczyk“, „czystość rasowa“ czy „międzynarodowy kapitalizm żydowski“, udaremniłoby to cały program nazistowski i pozwoliło uniknąć największej katastrofy, jakiej ludzkość kiedykolwiek doświadczyła.

Otóż jest niewątpliwie prawdą, że definicje ściśle określające zakres znaczenia są wielce pożądane i służą wyjaśnieniu kwestii i sporów we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej. Ale jednocześnie działają inne czynniki, poza semantyką, które w sposób zasadniczy kształtują historię ludzkości. Nie wolno nam ich nie dostrzegać. Bez wątpienia wielu chrześcijan zaciągnęło się na wojny krzyżowe ze szczerego pragnienia, by poprzeć koncepcję terminu „Bóg“ w przeciwieństwie do saraceńskiego „Allach“. Niemniej jednak wiemy, że istniały także głębsze przyczyny ekonomiczne, związane z trudnościami w handlu między Wschodem a Zachodem, co pozwala zrozumieć, dlaczego hasło oswobodzenia Grobu Świętego stało się właśnie wtedy przyczyną takiej eksplozji uczuć. I aby zrozumieć ubolewania godny żargon Hitlera, należy przypomnieć sobie sytuację ekonomiczną w Niemczech lat dwudziestych. Konsekwencje Traktatu Wersalskiego (przed którymi od dawna przestrzegał dobrze poinformowany angielski ekonomista burżu- azyjny John Maynard Keynes), wpływ światowego kryzysu gospodarczego i bezrobocia na kraj i tak upośledzony przez klęskę i ograniczenia powojenne – te wszystkie czynniki pozajęzykowe musi uwzględnić każdy, kto chce zrozumieć, dlaczego rażąco nienaukową terminologię Hitlera zaakceptowała większość narodu, który wszak szczycił się osiągnięciami naukowymi także i w dziedzinie językoznawstwa.

Leave a Reply