Tradycja klasyczna

Tradycja klasyczna (wprost od Greków w dużej części Europy Wsch., poprzez Rzymian głównie w Europie Zach.) w ogromnej mierze ukształtowała naszą stylistykę (tj. naszą naukę o stylu) aż do czasów dzisiejszych. Nauczyliśmy się z niej, jak wykorzystywać środki tkwiące w językach do celów artystycznych. W każdym wypadku wynikiem był język mówiony i pisany typu „literackiego“ w ramach języka narodowego. Wspólną ich cechą są przyjęte ogólne zwyczaje użycia i uznane sposoby skutecznego przemawiania, znane każdemu, kto zajmuje się planowym, niespontanicznym pisaniem lub przemawianiem. Ale każdy pisarz czy mówca wykazuje także, w większym czy mniejszym stopniu, własną oryginalność w posługiwaniu się ogólnymi konwencjami literackimi i ustalonymi już wzorami. Ważne są także innowacje w posługiwaniu się językiem.

Stajemy tu wobec problemu szczególnego rodzaju. Czyjeś indywidualne, eksperymentalne użycie języka dla celów ekspresji artystycznej może zajść tak daleko, że bardzo poważnie zmniejszy jego komunikatywność dla przeciętnego czytelnika czy słuchacza. Prawdą jest, że pewne szkoły pisarzy kultywowały już dawniej bardzo wyszukane style, przeznaczone dla specjalnych odbiorców: np. skaldowie staroislandcy, trubadurzy prowansalscy, kompozytorzy siedemnastowiecznych concetti w szkole Mariniego. Ale w naszych czasach niektórzy pisarze prozaicy, jak również poeci uciekali się do wielu sposobów urągających prawidłowościom językowym, czasem niezrozumiałych dla nikogo z wyjątkiem samego autora. Pod tym względem różnią się oni od pisarzy uprawiających wyszukane style w przeszłości, którzy przynajmniej należeli do określonych szkół o tradycyjnej, uznanej technice.

Leave a Reply