Zellig Harris i jego technika

Wykorzystując możliwości sugerowane przez podział na składniki bezpośrednie, ale odbiegając od dotychczas stosowanej metody, Zellig Harris wypracował technikę, którą nazywa analizą „sznurową“ struktury zdaniowej7. Jako materiał ilustracyjny wybrał on język angielski. Termin „sznur“ (string) został najwidoczniej wybrany dla podkreślenia linearnego charakteru zdań: Składają się one z jednostek ukazujących się w sekwencji jedna po drugiej. Jeśli potrafimy znaleźć odcinek centralny, czyli ośrodek (nucleus) w zdaniu, to o jego określeniach możemy mówić jako o elementach ukazujących się po jego lewej lub prawej stronie, ale nie istnieje między nimi taki związek jak równoczesność (jaki wydaje się implikować gramatyczny termin „podporządkowanie“: por. ang. termin subordination). Ponadto określenia nie zawsze bezpośrednio sąsiadują z innymi częściami składnika, do którego należą, a kolejne dzielenie na składniki bezpośrednie może nie wykazać między nimi związku. Harris zmierza do przedstawienia systemu analizy i notacji, który pozwoli na zwięzły uogólniający opis wszystkich możliwych typów zdań angielskich.

Krótko mówiąc, dochodzi on do identyfikacji podstawowego elementu S0 zdania S dzięki szeregowi cięć tak pomyślanych, że za każdym razem pozostałość można uznać za pełne zdanie tego języka. Na przykład zdanie angielskie: Today automatic trucks from the factory which we just visited carry coal up the sharp incline «Dzisiaj automatyczne wózki z fabryki, którą właśnie zwiedzaliśmy, wożą węgiel w górę po spadzistej pochylni» poddaje serii cięć (najpierw usuwa Today, następnie automatic, potem from the factory which we just visited, wreszcie up the sharp incline), a % pozostałość trucks carry coal «wózki wożą węgiel» zostaje wyizolowana jako S„. Powstaje wtedy problem: jak opisać w sposób ogólny podstawowe elementy wewnątrz takiego S0, jak również elementy towarzyszące mu w sekwencji linearnej, czy to poprzedzające go, czy znajdujące się wewnątrz niego, czy też następujące po nim?

Leave a Reply