Zmienione znaki językowe

Zmienione znaki językowe mogą także powodować przesunięcia i pomieszanie znaczeń. Wraz ze stopniową zmianą dźwięków języka pierwotne różnice mogą zostać zatarte, z przyczyn czysto fonologicznych. W ten sposób powstają homonimy lub pary podobnie brzmiących wyrazów, które wpływają wzajemnie na swoje znaczenie, chociaż nie miały pierwotnie z sobą nic wspólnego. W staroangielskim wyraz stigel (związany z niem. steigen) oznaczał specjalny schodkowy przełaz przez płot. Z czasem zaczęto go wymawiać identycznie z wyrazem style, pochodzącym od łacińskiego terminu pochodzenia greckiego, oznaczającego ostre narzędzie do pisania (stylus). Stąd poeta Chaucer mógł zrobić (polegającą na grze słów) humorystyczną uwagę na temat „górnolotnego stylu“ literackiego, sugerującą podobieństwo do wspinania się przez płot z jednego poła na drugie. Angielski wyraz grave z łac. gravis «ciężki» kojarzy się przez podobieństwo brzmienia z innym wyrazem: grave (graef – od staroang. czasownika grafan «kopać»: por. 6 Język ł językoznawstwo wspólcz. także pol. grób). Te dwa wyrazy nie są związane, ale niewątpliwie wpływają na siebie wzajemnie z powodu podobieństwa dźwiękowego. Asocjacje wywołane podobieństwem fonetycznym odbiły się na znaczeniu ang. wyrazu brothel, który niegdyś oznaczał nikczemną a sprośną osobę. Przez pomieszanie z franc, bordet wyraz ten zaczęto odnosić do domu publicznego, tj. domu uczęszczanego przez takie osoby, w wiadomym celu. Dalej wyrazy angielskie: ridge i rigid pochodzą z całkiem różnych źródeł. Pierwszy, spokrewniony z niem. Rücken i wymawiany kiedyś hrycg, oznaczał przede wszystkim grzbiet człowieka lub zwierzęcia, a następnie rozszerzono go na grzbiet łańcucha górskiego, tj. szereg jego szczytów. Drugi, z lac. rigidus, znaczy «sztywny, nieugięty». Zmiany fonetyczne, działające niezależnie w obu językach (w angielskim i łacinie), zbliżyły obie te formy. Niemorfemiczna część rig- w łacińskim zapożyczeniu kojarzy się obecnie z jednobrzmiącym z nią pełnym morfemem ridge, tak że słysząc wyrażenie: He is very rigid in his opinions «On jest bardzo nieugięty w swich poglądach», słuchacz łatwo może zrozumieć to wyrażenie w sensie «ma twardy (sztywny) kark (grzbiet)», a nawet wyobrazi sobie górzysty horyzont, jako symboliczny równoważnik tego przymiotnika, pojmowany obrazowo.

Leave a Reply